Bugeilio Cynaliadwy
Rydym yn bugeilio mewn ffordd draddodiadol a chynaliadwy a elwir yn ddefaid cynefin (hefting) *. Mae’r dull hwn yn ein galluogi i reoli ein diadelloedd mewn ffordd sy’n amddiffyn yr ystod helaeth o gynefin arbennig lle mae ein defaid yn byw ac yn crwydro’n uchel ym Mynyddoedd Cambrian a Chwm Elan.
Byddwn yn bugeilio ein diadelloedd defaid cynefin mynyddig mewn ffyrdd traddodiadol – ar droed, ar gefn merlod ac ar feic cwad, ond yn eu cyfuno gyda arferion amgylcheddol modern sy’n annog ffermio cynaliadwy.
Cyflawnir y gwaith hwn drwy’r gymuned ffermio a’r gymdeithas fugeilio.
Mae’r fferm yn cael ei chydnabod fel rhan o’r tir mynydd pwysicaf ar gyfer cadwraeth natur yn Ewrop; mae’n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig (SoDdGA) o fewn Ardal Gwarchodaeth Arbennig, Ardal Cadwraeth Arbennig dynodedig Elenydd.
Credwn fod ein dull o fugeilio o fudd enfawr i’r blaned:
- mae o fudd i gadwraeth natur trwy amddiffyn a gwella bioamrywiaeth
- mae o fudd i’r amgylchedd trwy bori wedi’i reoli sy’n cynnal tir corsiog a thir planhigion pwysig sy’n dal ac yn storio carbon, ac sy’n puro’r dŵr sy’n rhedeg trwy’r ddaear.
- mae’n gwarchod treftadaeth y defaid brodorol sy’n goroesi ac yn ffynnu ar ei ucheldiroedd garw
Ein defaid
Defaid mynydd brodorol Cymru Cwm Elan yw ein defaid – mae diadellau ohonynt wedi crwydro’r rhostiroedd ucheldir agored hyn ers canrifoedd.
Mae gennym barch mawr tuag at ein defaid, gan werthfawrogi eu caledwch a’u deallusrwydd. Mae eu hiechyd a’u lles yn rhan anhepgor o’n dull o fugeilio.
Rydym yn rhan o’r Cynllun Gwarant Fferm
*Defaid cynefin Mae defaid cynefin neu ‘hefting’ yn ffordd naturiol o reoli pori defaid. “Mae gan bob dafad wyllt a fferal dueddiad cartref cryf benywaidd ac anogwyd y reddf naturiol hon o fewn diadellau synhwyrol i ddatblygu’r arfer rheoli a elwir yn ddefaid cynefin. Mae’n galluogi da byw i bori ardaloedd dethol heb fod angen ffensio, ac yn aml mae’n cael ei orfodi trwy fugeilio. Mae diadellau yn gyfarwydd â phori ardaloedd penodol, ac yn datblygu ymwrthedd i barasitiaid penodol, diffygion mwynau a thocsinau planhigion. Mae’r wybodaeth yma o ffiniau, y pori a’r cysgod gorau posibl yn cael ei drosglwyddo o famog i oen drwy’r cenedlaethau sy’n olynu. Mae cynnal diadell defaid cynefin (‘heft’) lwyddiannus yn aml yn dibynnu ar niferoedd digonol o famogiaid mewn diadellau defaid cynefin (‘heft’) eraill cyfagos i weithredu fel ffiniau. Mae’r dull defaid cynefin yn cael ei ymarfer yn y rhan fwyaf o ardaloedd ucheldirol ac anghysbell, fel arfer ar y tir tlotaf ac anoddaf yn y wlad. ” DEFRA t.2
